14. Wat gebeurt er in de herfst?

De herfst is een magisch seizoen!

De natuur verandert en er gebeuren allerlei bijzondere dingen in het bos!

Het weer verandert, het wordt kouder, het kan meer regenen, en soms waait het flink. De bladeren verkleuren en vallen af in de herfst omdat bomen zich voorbereiden op de koude winter, zoals het voorkomen van vochtverlies.

Bladeren verliezen veel water door verdamping langs kleine openingen die "huidmondjes" worden genoemd. In de winter, wanneer water schaars is, zou het lastig zijn voor de boom om deze hoeveelheid vochtverlies aan te vullen. Door de bladeren te laten vallen, beschermt de boom zichzelf.

Energie besparen is ook van belang. De boom haalt voedingsstoffen uit de bladeren en slaat ze op in de takken en wortels voor de winter. Een belangrijke stof is chlorofyl, die de bladeren hun groene kleur geeft en onmisbaar is om zonne-energie om te zetten in voedsel voor de boom, fotosynthese genoemd. In de herfst stoppen bomen met het aanmaken van chlorofyl, omdat er minder zonlicht is. Hierdoor worden andere kleuren, zoals geel, oranje en rood, zichtbaar, en verkleuren de bladeren in de gekende prachtige herfstkleuren. Nadien vormt de boom vormt een dun kurklaagje bij de basis van het bladstengeltje. Dit zorgt ervoor dat het blad uiteindelijk loskomt en naar beneden valt.

In de herfst rijpen de vruchten. Bomen zoals appel- en perenbomen produceren hun vruchten in de zomer of herfst. Deze vruchten worden rijp en zijn klaar om geplukt te worden. Ze zijn heerlijk om te eten en vormen een belangrijk voedsel voor dieren én mensen. Noten, kastanjes, eikels, beukennootjes en andere zaden vallen van de bomen. Dieren zoals vogels, eekhoorns, muizen of everzwijnen verzamelen deze noten en slaan ze op om tijdens de winter van te eten.

Veel planten en bomen produceren zaden in de herfst, en hebben heel slimme manieren gevonden om hun zaden te verspreiden, zoals de helikopterachtige zaadjes van esdoorns, die door de wind worden meegenomen, via de uitwerpselen van dieren, of met haakjes die aan de vacht van dieren blijven hangen.

Het is ook fascinerend hoe vroeg in het jaar bomen al de basis leggen voor de groei die we in de lente zien! De blad- en andere knoppen die in de lente uitlopen, worden al in de late zomer en de vroege herfst van het voorgaande jaar gevormd.

Dieren maken zich klaar voor de winter: Sommige dieren, zoals eekhoorns, verzamelen eikels en noten om op te eten tijdens de koude maanden. Andere dieren doen een winterslaap of, zoals vogels, vliegen naar warmere landen om daar de winter door te brengen.

Paddenstoelen groeien: In het bos kun je in de herfst veel verschillende soorten paddenstoelen zien. Ze zijn de “vruchten” van schimmels, en dragen de zaadjes, “sporen” genoemd, om te verspreiden. We kennen allemaal de ‘vliegenzwam’, rood met witte stippen, net als in sprookjes of liedjes!